Lời chứng của công chứng viên theo quy định pháp luật

Từ ngày 01/7/2025, Luật Công chứng 2024 (số 46/2024/QH15) chính thức có hiệu lực thi hành, mang đến những cải cách mạnh mẽ đối với hoạt động công chứng tại Việt Nam. Sự thay đổi này trực tiếp tác động đến quy trình giao dịch, tính an toàn pháp lý của các hợp đồng dân sự, kinh doanh thương mại trong năm 2026. Trong mọi văn bản giao dịch được chứng nhận, lời chứng của công chứng viên luôn là thành phần cốt lõi, quyết định giá trị pháp lý tối cao của văn bản đó.

Lời chứng của công chứng viên là phần nội dung được ghi nhận trực tiếp trên văn bản công chứng nhằm xác nhận thời gian, địa điểm thực hiện công chứng, tính năng lực hành vi dân sự, sự tự nguyện thỏa thuận và tính hợp pháp của các bên tham gia giao dịch. Đây là căn cứ pháp lý xác thực nhất bảo đảm nội dung hợp đồng không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

1. Lời chứng của công chứng viên là gì? Giải thích ngắn gọn

Theo quy định của pháp luật hiện hành, văn bản công chứng không thể có giá trị pháp lý nếu thiếu đi lời chứng. Lời chứng được hiểu là sự ghi nhận bằng văn bản của công chứng viên để xác nhận các sự kiện, hành vi hoặc giấy tờ được chứng nhận là có thật, hợp pháp và diễn ra dưới sự chứng kiến trực tiếp của người thực hiện công chứng.

Về mặt bản chất pháp lý, lời chứng của công chứng viên là “tấm khiên” bảo vệ cho các bên tham gia giao dịch. Phần nội dung này ghi nhận đầy đủ chữ ký hoặc dấu điểm chỉ của các chủ thể ký kết trước mặt công chứng viên. Từ đó, ngăn chặn tối đa các hành vi giả mạo chữ ký, giả mạo người tham gia giao dịch hoặc ép buộc ký kết trái ý chí.

2. Vai trò và ý nghĩa pháp lý của lời chứng công chứng viên

2.1. Đảm bảo tính xác thực và hợp pháp của văn bản công chứng

Một văn bản chứa đựng các thỏa thuận dân sự thông thường chỉ mang tính chất cam kết cá nhân. Khi có lời chứng của công chứng viên, văn bản đó lập tức được nâng cấp thành văn bản công chứng có giá trị bắt buộc thi hành đối với các bên liên quan. Công chứng viên chịu trách nhiệm kiểm tra giấy tờ nhân thân, hồ sơ pháp lý và tình trạng sở hữu tài sản trước khi đưa ra lời xác nhận cuối cùng.

2.2. Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên

Nhiều trường hợp người dân ký hợp đồng mua bán, chuyển nhượng tài sản nhưng không nắm rõ các bẫy pháp lý tiềm ẩn. Vai trò lời chứng công chứng viên thể hiện ở chỗ họ phải giải thích rõ quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của giao dịch cho các bên. Sự xác nhận các bên hoàn toàn tự nguyện, có năng lực nhận thức tốt giúp loại bỏ nguy cơ hợp đồng bị tuyên vô hiệu do yếu tố lừa dối hay ép buộc.

2.3. Cơ sở giải quyết tranh chấp pháp lý

Nếu không may xảy ra tranh chấp dẫn đến việc phải khởi kiện tại Tòa án cấp tỉnh hoặc Tòa án khu vực, văn bản công chứng có vai trò như một nguồn chứng cứ không cần chứng minh. Trong các vụ việc tranh chấp dân sự hoặc khi các bên thỏa thuận bãi bỏ trách nhiệm pháp lý bằng việc lập đơn bãi nại là gì, sự tồn tại của một văn bản công chứng có lời chứng hợp pháp sẽ là nguồn chứng cứ vững chắc bảo vệ quyền lợi cho đương sự trước Tòa án.

3. Quy định lời chứng công chứng viên hiện nay ra sao?

3.1. Các văn bản pháp luật điều chỉnh

Hiện nay, quy định lời chứng công chứng viên được điều chỉnh trực tiếp bởi Luật Công chứng 2024 (số 46/2024/QH15) và các thông tư hướng dẫn thi hành do Bộ Tư pháp ban hành. Ngoài ra, các nguyên tắc về hợp đồng, giao dịch dân sự, năng lực hành vi của cá nhân và pháp nhân cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt theo Bộ luật Dân sự 2015 (số 91/2015/QH13).

3.2. Nội dung bắt buộc của lời chứng

Yêu cầu lời chứng công chứng viên phải đảm bảo các nội dung tối thiểu sau đây theo quy định pháp luật:

• Xác định chính xác ngày, tháng, năm và địa điểm thực hiện việc công chứng.
• Ghi rõ họ tên của công chứng viên và tên của tổ chức hành nghề công chứng thực hiện.
• Xác nhận các bên tham gia giao dịch có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo luật định.
• Xác nhận tính tự nguyện của các bên, nội dung thỏa thuận không trái pháp luật và đạo đức xã hội.
• Xác nhận chữ ký hoặc dấu điểm chỉ trong văn bản chính là của các bên tham gia giao dịch.
• Chữ ký của công chứng viên và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.

3.3. Các trường hợp không được ghi lời chứng

Công chứng viên tuyệt đối không được ghi lời chứng đối với các giao dịch có mục đích vi phạm điều cấm, giả tạo nhằm che giấu một giao dịch khác, hoặc khi phát hiện một trong các bên bị đe dọa, cưỡng ép. Nếu giấy tờ nhân thân hoặc giấy tờ sở hữu tài sản có dấu hiệu bị tẩy xóa, sửa chữa mà không được xác minh rõ ràng, công chứng viên có quyền từ chối thực hiện lời chứng để bảo vệ tính thượng tôn của pháp luật.

4. Các loại lời chứng của công chứng viên phổ biến gồm những gì?

4.1. Lời chứng đối với hợp đồng, giao dịch

Đây là loại lời chứng phổ biến nhất, áp dụng cho các giao dịch như chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở, thế chấp tài sản hoặc tặng cho. Khi doanh nghiệp tiến hành các giao dịch chuyển nhượng vốn, việc đối chiếu tài liệu pháp lý như erc là gì đòi hỏi công chứng viên phải ghi lời chứng rõ ràng về tư cách đại diện của người ký hợp đồng.

4.2. Lời chứng đối với di chúc, văn bản thừa kế

Điểm mới đáng chú ý kể từ khi Luật Công chứng 2024 có hiệu lực là sự gộp nhất các thủ tục liên quan đến di sản. Cụ thể, theo Điều 59 của luật này, “Văn bản khai nhận di sản” và “Văn bản thỏa thuận phân chia di sản” đã được tích hợp thành một tên gọi thống nhất là “Văn bản phân chia di sản”. Lời chứng trong trường hợp này đòi hỏi tính bảo mật cực kỳ cao, chứng nhận ý chí tự nguyện cuối cùng của người để lại di sản hoặc sự thống nhất hoàn toàn của các đồng thừa kế.

4.3. Lời chứng đối với bản dịch, bản sao

Đối với các hồ sơ có yếu tố nước ngoài, tính chính xác của ngôn ngữ dịch thuật là vô cùng quan trọng. Lời chứng đối với bản dịch sẽ xác nhận chữ ký của người dịch đã đăng ký tại tổ chức hành nghề công chứng, đồng thời cam kết nội dung dịch thuật sát nghĩa và đúng với bản gốc. Đối với các dự án có vốn nước ngoài, khi công chứng hồ sơ pháp lý liên quan đến chứng nhận đầu tư hay giải thích rõ irc là gì, lời chứng đối với bản dịch đóng vai trò then chốt xác nhận tính chính xác của ngôn ngữ dịch thuật.

Nhằm giúp người đọc dễ hình dung sự khác biệt, dưới đây là bảng phân loại các nội dung trọng tâm trong mẫu lời chứng công chứng viên đối với từng loại văn bản:

5. Cần lưu ý gì khi có lời chứng của công chứng viên?

5.1. Kiểm tra kỹ nội dung lời chứng trước khi ký

Một sai lầm phổ biến của người dân là chỉ tập trung đọc nội dung hợp đồng mà bỏ qua phần lời chứng nằm ở trang cuối. Bạn cần đối chiếu chính xác các thông tin cá nhân như họ tên, số Căn cước công dân, ngày tháng năm sinh và địa điểm thực hiện giao dịch được ghi trong lời chứng. Mọi sai sót nhỏ về mặt ký tự đều có thể khiến thủ tục đăng ký biến động tài sản sau đó gặp trở ngại.

5.2. Hậu quả pháp lý khi lời chứng không hợp lệ

Khi lời chứng của công chứng viên vi phạm các quy định về hình thức hoặc thẩm quyền, văn bản công chứng có nguy cơ bị Tòa án tuyên bố vô hiệu. Việc này dẫn đến những hệ lụy vô cùng phức tạp, đặc biệt là trong các giao dịch chuyển nhượng bất động sản giá trị cao khi tiền đã được thanh toán nhưng quyền sở hữu lại không thể xác lập hợp pháp.

5.3. Khi nào cần tham khảo ý kiến luật sư về lời chứng

Trong các giao dịch phức tạp có liên quan đến nhiều bên, tài sản thế chấp chồng chéo hoặc thừa kế có yếu tố nước ngoài, việc chỉ dựa vào mẫu lời chứng thông thường có thể chưa bao quát hết rủi ro. Để tránh rủi ro tranh chấp tài sản lớn, người dân nên thường xuyên truy cập chuyên mục kiến thức pháp lý để trang bị thêm thông tin hoặc tham khảo trực tiếp ý kiến từ các chuyên gia pháp lý.

6. Câu hỏi thường gặp về Lời chứng của công chứng viên

Lời chứng của công chứng viên có bắt buộc không?

Có. Lời chứng là thành phần bắt buộc cấu thành nên giá trị pháp lý của văn bản công chứng. Nếu thiếu lời chứng và chữ ký, đóng dấu của công chứng viên, văn bản đó chỉ được coi là văn bản viết tay thông thường và không có giá trị công chứng.

Lỗi trong lời chứng của công chứng viên có ảnh hưởng gì không?

Lỗi sai sót về thông tin trong lời chứng có thể làm chậm trễ các thủ tục hành chính liên quan như đăng ký sang tên sổ đỏ, đăng ký giao dịch bảo đảm. Trong trường hợp lỗi nghiêm trọng ảnh hưởng đến nội dung thỏa thuận, văn bản đó có nguy cơ bị tranh chấp hoặc vô hiệu tại Tòa án.

Có thể yêu cầu công chứng viên sửa lời chứng được không?

Được. Nếu phát hiện sai sót về lỗi kỹ thuật (lỗi chính tả, lỗi đánh máy) trong lời chứng, bạn có quyền yêu cầu chính công chứng viên đã thực hiện hoặc tổ chức hành nghề công chứng đó tiến hành thủ tục sửa lỗi văn bản công chứng theo đúng quy định pháp luật.

Lời chứng của công chứng viên có thời hạn không?

Không. Văn bản công chứng và lời chứng kèm theo không bị giới hạn về mặt thời gian hiệu lực, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận chấm dứt hợp đồng, giao dịch hoặc văn bản đó bị hủy bỏ theo quyết định, bản án có hiệu lực pháp luật của Tòa án.

Mẫu lời chứng của công chứng viên được quy định ở đâu?

Mẫu lời chứng tiêu chuẩn được ban hành kèm theo các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tư pháp nhằm bảo đảm tính đồng bộ và thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Các tổ chức hành nghề công chứng buộc phải áp dụng đúng phom mẫu này khi thực hiện nghiệp vụ.

Tôi có thể tự viết lời chứng và nhờ công chứng viên xác nhận không?

Không. Việc soạn thảo và ghi nhận lời chứng thuộc thẩm quyền và trách nhiệm pháp lý riêng biệt của công chứng viên. Người dân không thể tự soạn thảo phần nội dung này dưới mọi hình thức.

Từ những phân tích trên, có thể xác định lời chứng không đơn thuần là một thủ tục thủ công mà là yếu tố quyết định tính an toàn pháp lý cho mọi giao dịch của bạn. Việc nắm chắc các quy định về lời chứng sẽ giúp người dân chủ động hơn khi thực hiện các giao dịch liên quan đến tài sản lớn. Để bảo đảm hồ sơ của mình được rà soát chặt chẽ nhất, hạn chế mọi rủi ro vô hiệu sau này, Quý khách nên tham khảo ý kiến chuyên sâu từ các chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm thực chiến.

*Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế cho tư vấn pháp lý chuyên sâu. Do tính chất đặc thù và các tình tiết riêng biệt của mỗi vụ việc, giải pháp thực tế có thể thay đổi tùy thuộc vào hồ sơ và bối cảnh pháp lý tại từng thời điểm. Để nhận phương án tối ưu cho trường hợp của mình, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Công ty Luật TNHH Duy Minh — Hotline 0984 138 515 để được hướng dẫn cụ thể.