Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là gì?

Cầm trên tay bản thỏa thuận làm việc dài hạn vừa được soạn thảo, bạn có tự hỏi liệu văn bản này đã đủ an toàn pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình trong suốt quá trình cống hiến hay chưa? Việc nhận diện chính xác Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là gì sẽ giúp cả người lao động và doanh nghiệp chủ động tránh được những tranh chấp phát sinh không đáng có. Đây được xem là chiếc “phao cứu sinh” vững chắc nhất về mặt pháp lý cho sự nghiệp của mỗi cá nhân.

Theo Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14) đang có hiệu lực, hợp đồng lao động không xác định thời hạn là loại hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng. Điều này đồng nghĩa với việc mối quan hệ lao động sẽ kéo dài liên tục cho đến khi xuất hiện các căn cứ chấm dứt theo quy định của pháp luật hoặc do các bên tự thỏa thuận.

1. Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là gì?

Để xây dựng một mối quan hệ hợp tác bền vững, việc nắm rõ bản chất của từng loại văn bản pháp lý là điều tiên quyết. Khái niệm này không chỉ đơn thuần là một thuật ngữ pháp luật mà còn là nền tảng bảo đảm an toàn sinh kế cho người đi làm.

1.1. Định nghĩa theo quy định pháp luật hiện hành

Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14) quy định rất rõ tại Điều 20 về phân loại hợp đồng lao động. Theo đó, khi giao kết, người sử dụng lao động và người lao động phải lựa chọn một trong hai loại hợp đồng: xác định thời hạn hoặc không xác định thời hạn.

Bản chất của loại hợp đồng này là sự cam kết gắn bó lâu dài. Hai bên hoàn toàn không đặt ra một mốc thời gian cụ thể nào để kết thúc sự hợp tác. Mọi điều khoản về công việc, tiền lương, chế độ bảo hiểm và phúc lợi sẽ được thực hiện liên tục cho đến khi có sự kiện pháp lý làm chấm dứt hợp đồng.

1.2. Phân biệt với hợp đồng lao động xác định thời hạn

Sự khác biệt lớn nhất giữa hai loại văn bản này nằm ở mốc thời gian chấm dứt hiệu lực và quyền đơn phương chấm dứt của các bên. Đối với hợp đồng xác định thời hạn, hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong thời gian không quá 36 tháng kể từ thời điểm có hiệu lực.

Trước đây, thị trường còn tồn tại khái niệm hợp đồng thời vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng. Tuy nhiên, kể từ khi Bộ luật Lao động 2019 chính thức áp dụng, loại hợp đồng này đã được gộp chung vào nhóm hợp đồng xác định thời hạn nhằm tăng cường bảo vệ người lao động.

Dưới đây là bảng phân biệt nhanh giữa hai loại hợp đồng này để bạn dễ dàng đối chiếu:

2. Đặc điểm pháp lý của hợp đồng lao động không xác định thời hạn

Nhận diện đúng các thuộc tính pháp lý đặc trưng sẽ giúp các bên thực thi quyền lợi một cách chuẩn xác. Loại giao kết này mang những đặc điểm rất riêng biệt mà không một loại hợp đồng nào khác có được.

2.1. Về thời hạn và thời điểm chấm dứt

Điểm mấu chốt cấu thành nên loại văn bản này là sự vô hạn về mặt thời gian. Khi tiến hành ký hợp đồng lao động, các bên chỉ thỏa thuận ngày bắt đầu làm việc mà hoàn toàn để trống ngày kết thúc. Hợp đồng chỉ dừng lại khi xảy ra các sự kiện pháp lý đặc biệt như người lao động nghỉ hưu, hai bên thỏa thuận chấm dứt, hoặc một bên đơn phương chấm dứt hợp đồng hợp pháp.

2.2. Quyền và nghĩa vụ của các bên

Người lao động được hưởng toàn bộ các quyền lợi tối ưu về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các chế độ phúc lợi khác theo thang bảng lương của doanh nghiệp. Ngược lại, họ phải có nghĩa vụ hoàn thành công việc được giao, tuân thủ nội quy lao động và sự điều hành hợp pháp của người sử dụng lao động.

Về phía doanh nghiệp, họ có nghĩa vụ bảo đảm việc làm thường xuyên, thanh toán lương đầy đủ và đúng hạn. Họ không được tự ý cắt giảm nhân sự hoặc thay đổi các điều khoản hợp đồng nếu không có lý do chính đáng được pháp luật thừa nhận.

2.3. Sự ổn định và các chế độ quyền lợi liên quan

Tính ổn định là giá trị cốt lõi của loại văn bản này. Người lao động ký kết hợp đồng dài hạn thường có tâm lý an tâm cống hiến, từ đó giúp nâng cao năng suất làm việc. Đối với các chế độ như thai sản, ốm đau hay tai nạn lao động, người sở hữu hợp đồng vô thời hạn luôn được ưu tiên bảo vệ tối đa về mặt hồ sơ và quy trình giải quyết quyền lợi.

3. Ưu điểm và nhược điểm của hợp đồng lao động không xác định thời hạn

Bất kỳ một thỏa thuận pháp lý nào cũng tồn tại hai mặt song hành. Nhận định rõ ưu và nhược điểm của loại giao kết này dưới góc nhìn thực tiễn sẽ giúp cả hai chủ thể có sự chuẩn bị tốt nhất.

3.1. Đối với người lao động

Về ưu điểm, đây là bảo chứng tốt nhất cho sự an toàn nghề nghiệp. Người lao động không phải lo lắng về việc tìm kiếm công việc mới sau mỗi 1 hay 2 năm. Họ dễ dàng tiếp cận các khoản vay tài chính từ ngân hàng nhờ có nguồn thu nhập ổn định được chứng minh qua hợp đồng vô thời hạn.

Tuy nhiên, nhược điểm nằm ở tính ràng buộc cao. Khi muốn thay đổi môi trường làm việc hoặc tìm kiếm cơ hội mới, họ phải tuân thủ nghiêm ngặt thời gian báo trước 45 ngày. Nếu tự ý nghỉ việc ngang xương, họ có thể phải bồi thường chi phí đào tạo và nửa tháng tiền lương cho doanh nghiệp.

3.2. Đối với người sử dụng lao động

Doanh nghiệp sẽ giữ chân được đội ngũ nhân sự lành nghề, giảm thiểu chi phí tuyển dụng và đào tạo lại từ đầu. Sự ổn định này giúp bộ máy vận hành trơn tru và nhất quán hơn trong các kế hoạch trung và dài hạn.

Ngược lại, rủi ro lớn nhất của người sử dụng lao động là gặp khó khăn khi muốn chấm dứt hợp đồng với nhân sự yếu kém hoặc không còn phù hợp. Việc đơn phương sa thải người lao động có hợp đồng vô thời hạn yêu cầu quy trình chứng minh lỗi cực kỳ chặt chẽ. Nếu sơ suất về mặt thủ tục, doanh nghiệp có thể phải bồi thường những khoản tiền rất lớn khi xảy ra tranh chấp tại tòa án.

4. Quy định về việc chuyển đổi và chấm dứt hợp đồng lao động không xác định thời hạn

Hiểu được cơ chế vận hành, chuyển đổi và các phương thức chấm dứt hợp đồng là chìa khóa để bảo vệ bản thân trước các rủi ro pháp lý.

4.1. Khi nào hợp đồng lao động có thời hạn chuyển thành không xác định thời hạn?

Đây là điểm mà rất nhiều doanh nghiệp và người đi làm thường xuyên hiểu sai hoặc bỏ sót. Theo khoản 2 Điều 20 Bộ luật Lao động 2019, khi hợp đồng lao động xác định thời hạn hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày hợp đồng hết hạn, hai bên phải ký kết hợp đồng lao động mới.

Nếu quá thời hạn 30 ngày nêu trên mà hai bên không tiến hành quy trình ký hợp đồng mới thì hợp đồng đã giao kết sẽ tự động chuyển thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

Trường hợp hai bên ký kết hợp đồng lao động mới là hợp đồng xác định thời hạn thì cũng chỉ được ký thêm 1 lần. Sau đó, nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì bắt buộc phải ký kết hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

4.2. Các trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động không xác định thời hạn theo luật

Mối quan hệ lao động vô thời hạn không phải là vĩnh viễn. Pháp luật ghi nhận các trường hợp chấm dứt hợp pháp sau đây:

• Hai bên thỏa thuận chấm dứt hợp đồng tự nguyện.
• Người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
• Người lao động bị kết án phạt tù giam, tử hình hoặc bị cấm làm công việc cũ theo bản án của tòa án.
• Người lao động là người nước ngoài bị trục xuất theo bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật.
• Người lao động chết; bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc đã chết.

4.3. Lưu ý về quyền đơn phương chấm dứt của người lao động và người sử dụng lao động

Đối với người lao động, họ có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không cần lý do, nhưng phải báo trước cho người sử dụng lao động ít nhất 45 ngày. Ngược lại, người sử dụng lao động chỉ được quyền đơn phương chấm dứt khi có các căn cứ luật định như người lao động thường xuyên không hoàn thành nhiệm vụ, bị ốm đau tai nạn dài ngày không hồi phục, hoặc do thiên tai, dịch bệnh buộc phải thu hẹp sản xuất. Doanh nghiệp cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn báo trước ít nhất 45 ngày.

Khi phát sinh các vướng mắc phức tạp về chế độ thai sản, sa thải trái luật hoặc tranh chấp tiền lương, việc tìm đến một dịch vụ luật sư dân sự uy tín là giải pháp tối ưu giúp bạn bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình.

5. Câu hỏi thường gặp về hợp đồng lao động không xác định thời hạn

Hợp đồng lao động không xác định thời hạn có cần công chứng không?

Theo pháp luật lao động hiện hành, hợp đồng lao động không bắt buộc phải công chứng hay chứng thực để có hiệu lực. Chỉ cần hai bên ký tên, đóng dấu hợp pháp (đối với tổ chức) vào văn bản là hợp đồng đã chính thức phát sinh hiệu lực pháp lý.

Có được ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn ngay từ đầu không?

Hoàn toàn được. Pháp luật cho phép và khuyến khích các bên thỏa thuận ký kết hợp đồng không xác định thời hạn ngay từ lần đầu tiên giao kết nếu cả người lao động và doanh nghiệp đều có mong muốn hợp tác lâu dài.

Người lao động nước ngoài có được ký hợp đồng không xác định thời hạn không?

Không. Thời hạn hợp đồng lao động đối với người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam không được vượt quá thời hạn của Giấy phép lao động (tối đa 2 năm). Do đó, họ không thuộc đối tượng được ký hợp đồng vô thời hạn.

Người sử dụng lao động có thể thay đổi thời hạn hợp đồng không xác định thời hạn không?

Doanh nghiệp không được tự ý thay đổi thời hạn hợp đồng đã ký. Mọi sự thay đổi về nội dung hợp đồng, bao gồm cả thời hạn, bắt buộc phải có sự thỏa thuận, đồng ý bằng văn bản của cả hai bên thông qua phụ lục hợp đồng.

Hợp đồng lao động không xác định thời hạn có thể bị vô hiệu khi nào?

Hợp đồng sẽ bị tuyên vô hiệu toàn bộ nếu nội dung vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội, do bị lừa dối, cưỡng ép hoặc người ký kết không đúng thẩm quyền quy định.

Thời hạn báo trước khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không xác định thời hạn là bao lâu?

Người lao động có nghĩa vụ báo trước ít nhất 45 ngày làm việc. Riêng đối với một số ngành, nghề, công việc đặc thù theo quy định của Chính phủ thì thời hạn báo trước sẽ thực hiện theo quy định riêng.

Nhìn tổng thể, việc thấu hiểu bản chất pháp lý của mối quan hệ làm việc dài hạn là nền tảng vững chắc cho cả người đi làm lẫn chủ doanh nghiệp. Trước khi đặt bút ký kết hoặc đưa ra quyết định chấm dứt, bạn hãy tự đặt cho mình 3 câu hỏi sau:

• Bản hợp đồng hiện tại của bạn đã thực sự chuyển sang trạng thái vô thời hạn theo đúng luật định chưa?
• Bạn đã tuân thủ đúng thời gian báo trước 45 ngày để tránh rủi ro phải bồi thường thiệt hại hay chưa?
• Các quyền lợi về bảo hiểm và trợ cấp thôi việc của bạn đã được doanh nghiệp chốt toán minh bạch chưa?

Nếu bạn vẫn còn những băn khoăn hoặc đang đối mặt với tranh chấp lao động chưa thể tự giải quyết, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật TNHH Duy Minh để được hỗ trợ nhanh chóng nhất.

*Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế cho tư vấn pháp lý chuyên sâu. Do tính chất đặc thù và các tình tiết riêng biệt của mỗi vụ việc, giải pháp thực tế có thể thay đổi tùy thuộc vào hồ sơ và bối cảnh pháp lý tại từng thời điểm. Để nhận phương án tối ưu cho trường hợp của mình, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Công ty Luật TNHH Duy Minh — Hotline 0984 138 515 để được hướng dẫn cụ thể.